A AGCT organiza en Lugo o III Congreso Ibérico do Lobo

A Asociación Galega de Custodia do Territorio (www.custodiadoterritorio.org), co apoio de entidades conservacionistas, grupos de investigación, universidades, administracións, etc., está organizando o III Congreso Ibérico do Lobo. Os temas principais do congreso serán a ecoloxía, xestión, administración e conservación das poboacións do lobo ibérico (Canis lupus signatus).

Investigadores, técnicos e persoal das administracións, representantes de entidades gubernamentales, organizacións sen ánimo de lucro, e calquera persoa interesada na ecoloxía e a conservación deste carismático carnívoro están invitados a participar e aportar ideas, opinións e novas investigacións.

Máis información, programa preliminar e información de rexistro dispoñible na páxina web do Congreso: www.IIICongresoLobo.org.

Para calquera dúbida póñase en contacto con nos en: IIIcongresolobo@gmail.com.

Recordar que a fecha de inscrición económica remata o 16 de outubro do 2012.

No seguinte enlace pódese consultar o programa definitivo (salvo cambios menores obrigados):

http://www.iiicongresolobo.org/programa_congreso

Xuño - xullo de 2012

Toca, logo deste dilatado período vacacional (vacacións tan só no que á actualización do blogue se refire), retomar a "pluma" e dar conta dalgunhas das novas que durante estes tres últimos meses fomos rexistrando, algunhas pensamos que certamente interesantes. Imos dividir os contidos en dúas entradas (xuño - xullo dunha banda e agosto doutra) coa intención de non facer en exceso tediosa a lectura das mesmas.

2 ex. de lagarteiro cincento (Elanus caeruleus) no Arneiro. Foto: D. Calleja.

Durante o mes de xuño vanse asentando nos seus territorios os picanzos vermellos (Lanius collurio). O sisón (T. tetrax) intensifica a súa tardía actividade reprodutiva, e tamén o alcaraván (Burrhinus oedicnemus) ocupa o seu tempo en tentar sacar adiante, tal vez con segundas postas, a súa descendencia. Nas mesmas labores están inmersas tartarañas cincentas (Circus pygargus), lagarteiros (Falco tinnunculus), falcóns pequenos (F. subbuteo) e outras aves de presa, tal coma moitos paseriformes e outros grupos de aves. Nacen os primeiros pitos de mergullón cristado (Podiceps cristatus) e, fóra do ámbito ornitolóxico a vida bule de igual xeito, réptiles, lepidópteros e outros insectos e mesmo a flora aproveitan os calurosos e longos días do estío para amosarse na súa plenitude.

Macho de vacaloura (Lucanus cervus) despegando. Foto: C. González.

Como curiosidades destacadas subliñar o avistamaento dunha cegoña negra (Ciconia nigra) a mediados de mes ou a presenza dende os últimos días de xuño de varios exemplares de lagarteiro cincento (Elanus caeruleus).

No transcorrer do mes de xullo sucédense as observacións de lagarteiro cincento por parte de diferentes ornitólogos, hai algún avistamento de falcón peregrino (Falco peregrinus) e asoman os primeiros voantóns de picanzo vermello. Obsérvase o moucho (Athene noctua) de Cospeito con frecuencia (C. González). Nacen os derradeiros polos de cegoña branca da relativamente abundante poboación chairega. En Portomarín obsérvase unha aguia pescadora (Pandion haliaetus). Repítense varios intentos abortados de cría do mergullón cristado en Riocaldo, e afortunadamente algún exitoso. Observacións de garzas vermellas (Ardea purpurea) en Cospeito e de andoriña dáurica (Hirundo daurica) en Rábade.

Como ven sendo habitual pasamos a detallar cronolóxicamente as observacións máis destacadas.

XUÑO:

Día 2

Buteo buteo  1 ex. dá caza a unha rata e cómea pousado na estrada, en Cospeito (C. González).

Día 3

Xustás-Veiga de Pumar-Arneiro-Goá

Numenius arquata. 3 ex. en primeiro termo, ao fondo cegoñas aliméntase tra-lo paso dun tractor. Foto: J. Otero.

Entre outras observacións:

Falco peregrinus  1 parella reclamando pousada en dúas árbores contiguas no lugar da Xoca, Goá

(C. González, J.R. Schz., Bugallo, O. Rivas).

Circus aeruginosus  1 ex. voando na Veiga de Pumar (C. González, J.R. Schz., Bugallo, O. Rivas).

Macho de morfo "normal" de tartaraña cincenta (Circus pygargus). Foto: J. Otero.

Numenius arquata  3 ex. pousados nuna leira con millo recén xermolado (C. González, J.R. Schz., J. Otero, O. Rivas).

Streptopelia turtur 8 ex.  nun percorrido entre Xustás e  Arneiro (J. Otero).

Ciconia ciconia  82 ex. en pequenos bandos entre Xustás e  Arneiro (J. Otero).

Circus pygargus  1 M. e 2 F., unha delas melánica, na zona da Veiga de Pumar-Arneiro (J. Otero).

Lanius collurio  1 M., 1 P. e 1 F. en 3 territorios distinto na zona da Veiga de Pumar-Arneiro (J. Otero).

Día 9

Lagoas de Riocaldo (J. Otero).

Podiceps cristatus  4 parellas ocupando niños.
Notable número de hirundínidos, especialmente andoriña (Hirundo rustica) e algunha andoriña das barreiras (Riparia riparia) alimentádose, xunto a un número tamén apreciable de cirrios (Apus apus) sobre a lagoa grande.

Día 10

Veiga de Pumar (J. Otero).

Numenius arquata  3 ex. nunha zona moi próxima a onde se viron a semana anterior.

Román. Vilalba (C. González, J. Otero, O. Rivas).

Circus pygargus  1 F. melánica
Milvus migrans  3 ex.

Aporia crataegi.  2  ex. desta fermosa especie  presente na Chaira. Foto: J. Otero.

Día 13

Cospeito (C. González).

Athene noctua  1 ex.

Día 14

A Pastoriza (F. Fdez. de Soto, O. Rivas).

Ciconia nigra  1 ex. sobre o rego da Fraga en San Miguel de Saldanxe.

Día 16

Cospeito - Castro de Rei (O. Rivas).

Falco tinnunculus  1 F. incubando nun niño sobre un piñeiro en Arcillá. Saen en principio adiante 4 polos que con aproximadamente 3 semanas desaparecen, semella que poideron ser depredados.

Burrhinus oedicnemus  1 parella incubando.

M. de pardal montés (Passer montanus) no Arneiro. Foto: J. Otero.

Día 17

Arneiro (J. Otero).

Pernis apivorus  1 ex.

Passer montanus un pequeno bando (5-6 ex.) procura alimento nun terreo arado.

Día 18

Lagoas de Riocaldo (J. Armesto, E. Coira, J. Folgueira , J. Otero).

Podicpes cristatus  primeiros polos, unha parella con 3 pitos "a bordo".

Ad. de mergullón cristado ofrece unha pluma ao pito, protexido no lombo da súa parella. Foto J. Otero (arquivo).

 Día 24

Veiga de Pumar-Arneiro-Goá (C. González, J. Otero).

Milvus migrans  6-7 ex.

Falco subbuteo  1 ex. acosando aos millafres que ciclean gañando altura até que os perdemos de vista.

Día 26

Cospeito

Lanius collurio 1 ex. na saída da Feira do Monte cara a Rábade pousado no tendido eléctrico (C. González).

Falco tinnunculus  1 ex. xunto á igrexa de Lamas (C. González).

Athene noctua  1 ex. en Cospeito (C. González).

Circus aeruginosus  2 F. na lagoa de Cospeito (F. Fdez. de Soto, O. Rivas).

 

Parella de lagarteiros cincentos en actitude de cortexo. Foto: D. Calleja.

Día 29

Elanus caeruleus 3 ad., 2 deles emparellados, voan perseguíndose con batidos de ás e vocalizacións agudas no Arneiro (D. Calleja, J. Otero).

Circus pygargus 1 M. en Xustás (D. Calleja).

Aythya fuligula 1 F. na lagoa de Caque (D. Calleja).

Lagoas de Riocaldo (J. Otero).

Entre outras observacións:

Fulica atra  2 ex.

Podicpes cristatus 1 P. con 3 polos, 1 P. con 1 polo (mínimo), 1 P. chocando e 1 P. máis comezando a construir o niño.

Hieraaetus pennatus  1 ex. de morfo claro.

XULLO:

Día 1

A Pena grande. Carballido. Vilalba (C. González).

Milvus migrans  1 ex.

Falco tinnunculus  1 ex.

Lanius collurio  1 ex.

Veiga de Pumar-Arneiro-Goá 

Burrhinus oedicnemus  1 P. (O. Rivas).

Elanus caeruleus  2 ex. (D. Calleja, J. Otero, O. Rivas).

Día 3

Veiga de Pumar-Arneiro-Goá

Elanus caeruleus  2 ad. (D. Calleja, A. Martínez, R. Hevia).

Circus pygargus 1 F. Probablemente o mesmo ex. foi observado uns minutos antes en Xustás (D. Calleja).  

Día 6 

Rallus aquaticus  1 ex. escoitado na lagoa de Cospeito (C. González).  

Día 7

Falco peregrinus  1 xuv. na Veiga de Pumar (J. Otero). 

Día 8 

Lagoa de Cospeito (C. González, J.R. Bugallo).

Circus aeruginosus  1 ex.

Ardea cinerea  3 ex.

Ardea purpurea  1 ex. 

A Espiñeira (C. González, J.R. Bugallo).

Macho de sisón no Arneiro. Foto: J. Otero.

T. tetrax  4 ex.

Turdus viscivorus  8 ex.

C. ciconia  18 ex.

Circus pygargus  1 ex.

Árbol, entre A Croa e Vilademouros, Carballido (C. González, J.R. Bugallo).

Lanius collurio 2 M. 

Veiga de Pumar-Arneiro (D. Calleja).

Elanus caeruleus  1 ad.

Circus pygargus  1 F.

Falco subbuteo  1 ex.

Día 10

Accipiter gentilis  1 ex. (probable F.) pasa voando a baixa altura en Insua, O Castro, Begonte (F. Fdez. de Soto, O. Rivas).

Día 18

Xustás-Veiga de Pumar-Arneiro

Pica das árbores (Anthus trivialis) con ceba na Veiga de Pumar. Foto: D. Calleja.

Elanus caeruleus  1 ad. (D. Calleja, J. Otero).

Passer montanus  2 ex. (D. Calleja, J. Otero).

Circus pygargus  1 M. e 1 F. en Xustás (D. Calleja).

Anthus trivialis  2 ex. con ceba (D. Calleja).

C. ciconia  97 ex. repartidos por toda a zona (J. Otero).

Día 19 

Pandion haliaetus  1 ex. en Portomarín (F. Fdez. de Soto, O. Rivas). 

Día 22

Falco peregrinus  1 ex. pousado nunha árbore e posteriormente persegue a un sisón no Arneiro (J. Otero, O. Rivas).

Circus aeruginosus 1 ex. con marcas alares (Esq.: Verde, Dta.: Branca) na lagoa de Cospeito (C. González, O. Rivas).

Niño de andriña dáurica en Rábade. Foto: J. Otero.

Día 24

Martes martes 1 ex. en Xermar (C. González). 

Lagoas de Riocaldo (J. Otero).

Ardea cinerea  5 ex.

Larus fuscus  19 ex. pasan cara ao W

Día 25

Lanius collurio  1 F. con 2 voantóns na Cigoñeira (J. Otero).

Día 26 

Hirundo daurica  2 ex. entran debaixo dunha ponte na A6 en Rábade. Días máis tarde obsérvase o niño, semella xa antigo, con tres túneis de entrada/saída pero non se pode confirmar a presenza da especie (J. Otero).

Día 27 

Hieraaetus pennatus 1 ex. na Feira do Monte (C. González).

Platanthera bifolia, unha das especies de orquídeas da Terra chá. foto: J. Otero

Día 29

Falco tinnunculus 5 ex. na Croa (C. González, J.R. Bugallo).

Lagoa de Cospeito (C. González, J.R. Bugallo).

Falco tinnunculus  1 ex.

Circus aeruginosus  2 ex.

Ardea cinerea  3 ex.

Ardea purpurea  2 ex.

Buteo buteo  1 ex.

Milvus migrans  1 ex.

Lanius collurio  un grupo familiar

Maio de 2012

Mes de plena actividade reprodutora, con moitas das especies xa establecidas e dedicadas de cheo á primordial tarefa de intentar perpetuarse, inda que cada vez estes bípedos sen plumas pretendidamente superiores chamados humanos poñémosllo máis difícil. Xa se sabe: destrucción de hábitats, intensificación agrícola e gandeira, transformación da paisaxe e cambios no uso do solo, abuso de pesti- plagui- bio- fito- herbi- e tódolos cidas que se nos ocorran, así como de fertilizantes e outros produtos químicos, escasa cultura ambiental... a lista de ameazas é ampla e diversa.

Niño de C. ciconia  sobre cheminea,  pouco frecuente na Terra Chá. Foto: J.Otero

A pesares de todo, o mundo natural é tan testán coma nós e eses bichos que por aí voan, reptan, andan ou nadan seguen na teima de sacar adiante a súa descendencia a pesares de todo, ano tras ano.

No meteorolóxico pois case que un pouco de todo, días de calor e madrugadas de frío, metade do mes chovendo pero días moi despexados. Na estación meteorolóxica de Sambreixo (Guitiriz), outra das da rede automática de meteogalicia, recollíanse un total de 53,4 litros durante os 15 días de chuvia rexistrados, cun máximo de 12,6 litros o día 8 e no que respecta ás temperaturas a media foi de 13º C cunha máxima puntual de 31º C o día 31 e unha mínima absoluta de 0,8º C o día 20.

Así as cousas, un mes máis ofrecemos un resumo do que as xentes de Numenius anotamos nos nosos cadernos de campo, máis algunha que outra observación de interese extraída do foro "galiciaves" da SGO.

Día 1

Lagoas de Riocaldo (J. Otero).

Podicpes cristatus 4 parellas seguras máis unha posible 5ª, só unha está ocupando o niño.

Apus apus 4 ex., dous deles  ao norte da A6.

Falco subbuteo 1 ex. en voo de caza, inda que ante a aparente escaseza de odonatos a   saber qué é o que caza.

Branta canadensis 1 ex.

Ademais un pintafontes verde (Triturus marmoratus) e unhas poucas ras verdes (Pelophylax perezi) nunha das moi escasas charcas onde inda sobreviven algúns pés de Potamogeton natans nas lagoas, planta de importancia na alimentación das aves acuáticas, seguramente o cangrexo americano (Procambarus clarkii) ten algunha relación co seu acelerado retroceso nos últimos anos.

Día 5

A Espiñeira (M. A. Fernández vía galiciaves).

Oriolus oriolus 1 ex.

Día 6

A Espiñeira (A. Martínez, R. Hevia vía galiciaves). 

Oriolus oriolus 3 M.

Ouriolo (O. oriolus) na Espiñeira. Foto: Ricardo Hevia.

Veiga de Pumar (A. Martínez, R. Hevia vía galiciaves).

Circus pygargus  Mínimo 6 ex. dos que 5 voan case xuntos.

A Espiñeira (J.R. Bugallo).  

Circus pygargus 1 ex. melánico.
Streptopelia turtur 3 ex
Falco tinnunculus 2 ex..
Buteo buteo varios ex., un deles é un animal moi clariño que estivo xa toda a temporada invernal na zona.
Motacilla flava 3 ex.
Alauda arvensis 
Anthus trivialis 2 ex.
Turdus philomelos 2/3 ex.

Lagoa de Cospeito (J.R. Bugallo).

Apus apus varios grupos cazando sobre a lagoa xunto con andoriñas comúns (Hirundo rustica) e avións comúns (Delichon urbicum).
Fulica atra 4 Parellas en distintas zonas da lagoa.
Tachybaptus ruficollis 8/10 ex.
Gallinula chloropus varios ex. perseguíndose na lagoa central.
Anas platyrhynchos poucos ex. á vista
Sylvia communis 1 F. diante do observatorio principal
Milvus migrans 2 ex.
Falco subbuteo 1 ex. cazando sobre a lagoa. 
Ciconia ciconia xa se observan polos no niño (J.R. Bugallo, O. Rivas).

Carral. Begonte (O. Rivas).

Hippolais polyglotta 1 ex. cantando no mesmo territorio en que o facía o ano pasado.

Hippolais polyglotta. Foto: J. Otero

Día 10

Román. Vilalba (J. Otero).

Circus pygargus 2 ex. de morfo escuro (imposible distinguir sexo a contraluz).

Día 12

Lagoas de Riocaldo (J. Otero).

Destacar que tan só unha parella de mergullón cristado (Podiceps cristatus) ocupa o niño, que por outra banda xa non é ningún dos que se ocuparon con anterioridade, o que supón o sexto intento con cinco fracasos contabilizados como mínimo.







Día 13

O Pedroso.Pacios. Begonte (D. Pérez, O. Rivas).

Circus pygargus 1 M. de morfo escuro.

Día 16

Agra das pradeiras. Sta. Mº de Cospeito (O. rivas, P. Pisón).


Martes martes 1 ex.

A Espiñeira (O. rivas, P. Pisón).

Lanius collurio 1 P.

Día 17

Lamas (C. González).

Circus pygargus 3 ex.

Veiga de Pumar (J. Otero).

Circus pygargus mínimo 2 F. e 3 M. (un deles de morfo escuro). Unha parella está levando material para o niño no medio dun prado onde xa en anos anteriores houbo intentos de cría rematados en fracaso.
Lanius collurio 1 M.
Ciconia ciconia Mínimo 60 ex.
Ademais de lavercas (Alauda arvensis), paspallás (Coturnix coturnix), trigueiróns (Emberiza calandra), cucos (Cuculus canorus), lavandeiras amarelas (Motacilla flava), lagarteiros (Falco tinnunculus), millafres negros (Milvus migrans), etc.

Bazar (J. Otero).

Tringa glareola 2 ex. 

Bilurico bastardo (Tringa glareola). Foto: J. Otero.

Lagoa de Cospeito (J. Otero).

Pernis apivorus 2 ex. Un deles permanece pousado durante uns minutos nun salgueiro da zona central da lagoa.
Ardea cinerea 1 ex. ad.
Fulica atra 1 ex. cando menos
Tamén algún mergullón pequeno (Tachybaptus ruficollis), galiñola negra (Gallinula chloropus) e lavanco (Anas platyrhynchos).



Día 18

A Espiñeira (C. González).

Lanius collurio 1 ex. 

Día 20

Portomarín (C. González, F. Fdez. de Soto, J.R. Bugallo, O. Rivas, T. Salazar).

Milvus migrans 1 ex. con marcas alares de PVC (brancas 18). Posteriormente confírmase que foi marcado pola fundación Migres en Tarifa.

Día 22

Lagoa de Cospeito (D. Calleja).

Hippolais polyglotta 1 ex.
Sylvia borin 2 ex.
Oriolus oriolus 2 ex. escoitados
Streptopelia turtur 1 ex. escoitado.

A Espiñeira (D. Calleja).

Sylvia communis 2 ex.
Streptopelia turtur 2 ex.

Papuxa común (Sylvia communis). Foto: D. Calleja

Veiga de Pumar (D. Calleja).

C. coturnix 1 ex. escoitado
Motacilla flava 2 ex.

Goá (D. Calleja).

Anthus trivialis 1 ex.

Xustás (D. Calleja).

Lanius collurio 1 ex.

Lagoa de Caque (D. Calleja).

Hippolais polyglota 3 ex.

Lagoas de Riocaldo (J. Otero). 

Riparia riparia aproximadamente 15 ex.
P. cristatus continúa chocando unha soa parella
B. canadensis 1 ex.
Falco subbuteo 1 ex.
Himantopus himantopus 1 ex.

Día 25 

Parella de predices (Alectoris rufa). Foto: C. González.

Arneiro (R. Hevia vía galiciaves).

Tetrax tetrax 1 M. 1ª observación da temporada.

Lagoa de Cospeito (R. Hevia vía galiciaves).

Pernis apivorus 1 M.

Lamas (C. González).

Lanius collurio 1 P.
Alectoris rufa 1 P.

Cospeito (C. González).

Athene noctua 1 ex.
Milvus migrans 1 ex.

Lagoas de Riocaldo (F. López, J. Otero).

Pernalonga (H. himantopus). Foto: J. Otero.

H. himantopus segue 1 ex.
Ardea cinerea 1 ex.
Hirundo daurica 1 ex.
P. cristatus continua chocando unha parella e hai outras tres.

Na Cigoñeira (E. Villares, J. Otero) fotografamos as primeiras orquídeas chairegas da temporada (días atrás, non moi lonxe ollamos as primeiras Dactylorhiza elata), Serapias parviflora e S. lingua que este ano florecen cun considerable retardo respecto ao ano pasado. Tamén Orchis coriophora presenta un inminente estado de floración, o mesmo que S. cordigera.

Orchis coriophora ssp. martrinii. Foto: J. Otero.

Serapias lingua. Foto: J. Otero.

Día 26

Lagoa de Cospeito (A. Sandoval vía galiciaves).

Circus aeruginosus 1 ex.
Falco subbuteo 4 ex.
Pernis apivorus 2 ex.
Tamén cirrios e hirundínidos moi abundantes.

Veiga de Pumar (A. Sandoval vía galiciaves).

Circus pygargus 5-7 ex. (1 melánico). Unha parella copula nun camiño de terra.
Tamén son abondosos os millafres negros  e cirrios.

Veiga de Pumar (M.A. Fernández vía galiciaves).

Circus pygargus 1 F. con placas alares.
Vanellus vanellus 1 ex.
T. tetrax 2 M.
O. oriolus escoitado.
C. coturnix escoitado.

 A Espiñeira (M.A. Fernández vía galiciaves).

Lanius collurio 1 P. 

Bazar (G. Lijó, O. Rivas). 

Aquila pennata 1 ex. de morfo intermedio.

Lagoa de Cospeito (G. Lijó, O. Rivas). 

Aythya ferina 1 M.
Falco subbuteo mínimo 6 ex. á noitiña.


Día 27

Veiga de Pumar - Arneiro (R. Hevia vía galiciaves).

T. tetrax 5 M.

Lagoa de cospeito (C. González).

Circus aeruginosus 1 F.
Pernis apivorus 1 ex.
Buteo buteo varios ex.
Abundancia de hirundínidos (Riparia riparia, Delichon urbicum, Hirundo rustica) e cirrios (Apus apus)
Anas platyrhynchos 21 ex.
Tachybaptus ruficollis 9 ex.
Aythya ferina 1 M.
Fulica atra 8 ex.
Gallinula chloropus 2 ex.
Ardea cinerea 1 ex.

A Espiñeira (C. González, O. Rivas).

Pernis apivorus 2 ex.
O. oriolus 1 ex.

Trobo. Begonte (O. Rivas). 

Pernis apivorus 1 ex.

Día 28

A Cigoñeira (E. Villares, J. Otero).

Caprimulgus europaeus escoitado o 1º ex. da temporada.

Día 31

A Cigoñeira (E. Villares, J. Otero).

Upupa epops 1 ex. máis un segundo ex. a escasos 2 km., en Saavedra.