Aves da Terra Chá

Sobre anfibios e réptiles

2012-01-26T09:45:00.001+01:00

O sábado día 28/01/2012 continuando coa programación do CEN-Casa das ínsuas en Rábade, lévase a cabo unha interesante actividade relacionada co mundo da herpetoloxía na que Martiño Cabana Otero proporcionará as bases para unha correcta prospección e determinación dos anfibios, incluídas as súas larvas e ovos. A xornada comeza cunha introducción teórica no CEN ás 10:00 e complétase coa saída ao campo até as 14:00.

(Recoméndase traer calzado adecuado para moverse por lugares húmidos e encharcados)

Xornada dos humidais, da SGO

2012-01-24T15:43:00.001+01:00

A Sociedade Galega de Ornitoloxía organiza unha interesante "Xornada dos humidais. A conservación das zonas húmidas galegas de importancia ornitolóxica" por mor da conmemoración do día mundial dos humidais que se celebra o día 2 de febreiro.

A cita, de obrigada asistencia, será o vindeiro día 4 de febreiro de 2012, sábado, no CEN-Casa das Ínsuas de Rábade (LU) e conta coa colaboración da S.G.H.N., o concello de Rábade, a AGCT e o CEN.

Do programa, que podedes ver no cartaz que se inclúe nesta entrada, cabe subliñar a charla a impartir por Luis José Salaverri Leiras, biólogo, destacado membro da SGO e sen dúbida un dos máis profundos coñecedores da ornitofauna chairega, lucense e galega en xeral, baixo o título "Tendencias poboacionais das aves acuáticas invernantes no nordeste de Galicia".

Se tendes interese, por mínimo que este sexa, no coñecemento e conservación das aves lucenses, non deixedes pasar esta ocasión de escoitar de bocas expertas os diversos factores que interveñen na conservación dos humidais e a fauna a eles asociada.

Celebrada a xornada de iniciación ás acuáticas invernantes

2011-12-18T21:37:00.002+01:00

Segundo o previsto, o pasado día 10 levouse a cabo a programada xornada de iniciación ao coñecemento das aves acuáticas invernantes na Terra Chá no C.E.N. - Casa das Ínsuas de Rábade, cunha asistencia máis que satisfactoria para a organización e sobre todo de calidade. Queremos salientar neste senso a atenta presenza de varios membros da Sociedade Micolóxica Lucus, xentes comprometidas coa conservación.

A xornada deu comezo, pasadas as dez da mañá, coa información teórica perfectamente exposta polo compañeiro Oscar no auditorio do centro e que máis tarde sería aplicada nas horas de observación no campo. Centrada básicamente nas especies máis comúns como invernantes nos humidais chairegos e que na maioría dos casos serían doadas de ollar nas zonas próximas.

Así pois, unha vez recibidas a primeiras pinceladas teóricas introducindo descripcións someras, clasificacións, grupos de aves, notas sobre o por qué e o cando das migracións, etc., dirixímonos os aproximadamente 15 presentes (logo sumarínase algúns máis) á lagoa de Cospeito, corazón dos humidais da chaira e que acolle regularmente unha boa parte da cantidade e variedade das especies que aquí invernan, xunto cos colindantes prados da Espiñeira.

Apostados no observatorio máis próximo ao centro de interpretación, os asistentes puideron recoñecer varias das especies tratadas con anterioridade. Nunha mañá de sol, luminosa e nítida, das que máis se disfrutan achegando o ollo ao ocular do telescopio ou dos prismáticos nestas datas case invernais, fóronse identificando parrulos (lavanco, cerceta, pato frisado, asubiador, cullerete e pato cristado), corvos mariños, mergullóns pequenos, galiñola e galiñola negra, garza real, azor e buxato, por exemplo. Sen rarezas, só especies habituais na invernada como case sempre nas saídas ornitolóxicas por estas paraxes.

Achegándose xa a hora do xantar, os máis peques (acompañados de mamás e papás) derón en rematar a xornada paxareira, e a metade dos que empezamos (dous arriba ou abaixo) cambiamos por uns intres de ubicación, achegándonos a un dos observatorios de madeira. Conforme o furado no estómago foi medrando, xa só quedamos os últimos catro, que logo de repoñer forzas a base dun fumeante bocata quente nun establecemento da zona (cousa de non pouca importancia, tanto para a nosa saúde como para a economía da zona), dirixímonos aos prados da Espiñeira, onde brevemente corroboramos que o forte da invernada está aínda por chegar, localizando tan só un pequeno bando de avefrías, algúns buxatos e garzas reais, os corzos, que aquí síntense seguros e bastante confiados (é refuxio de fauna), un par de lagarteiros e pouco máis.

Para finalizar demos unha volta por outro dos humidais de interese, as lagoas de Riocaldo (ou Riocaldo e Pedroso deberíase dicir?) onde ademais de lavancos, cercetas e corvos mariños como especies máis abundantes, tamén seguen no lugar dúas anátidas foráneas, dous gansos do canadá dos que un deles xa está establecido dende hai máis de dous anos e medio.

Cursiño Aves Invernantes

2011-12-04T21:08:00.001+01:00

Xa a piques de rematar este 2011, Numenius, xunto coa A.G.C.T. e o CEN - Casa das Ínsuas organiza unha xornada para iniciarse no coñecemento das aves acuáticas invernantes na Terra Chá.

Anátidas, limícolas, rálidos ou corvos mariños, entre outras, forman parte da avifauna acuática chairega durante os meses máis fríos do ano.

Se queres comezar a familiarizarte con estes grupos de aves ou incluso profundizar algo máis sobre os seus hábitats, costumes, datas de chegada e partida, ameazas e outras peculiaridades, non dubides en achegarte o próximo sábado día 10 de decembro de 2011 polo CEN - Casa das Ínsuas en Rábade. Membros de Numenius con coñecementos sobre o tema e gañas de compartilos contigo sentiranse ledos de recibirte.

A asistencia é gratuíta e o único que se require é vehículo propio para os desprazamentos aos lugares de observación (seguro que haberá prazas dispoñibles de sobra) e traer, quen os teña, binoculares. Tampuco está demais pensar na roupa de abrigo dada a época do ano así como, tendo en conta o horario, aqueles que queden durante tódalas horas previstas han pensar en traer bocata ou similar (haberá onde mercalo e tamén a posibilidade de xantar de restaurante quen así o prefira ). A organización achegará (os membros a título persoal) material óptico (binoculares e telescopios).

Animádevos a pasar unha xornada diferente, en boa compañía, cun bo ambiente e aprendendo sobre o medio natural chairego.

Numenius continúa a súa andaina.

2011-12-04T20:07:00.001+01:00

O blogue leva xatempo (demasiado) sen seres actualizado,mais iso non quere dicir que Numenius nonseguira coas súas actividades, dentro das posibilidades dun grupo reducido comoé o noso, claro está.

Numenius participouactivamente na creación da Asociación Galega de Custodia do Territorio (A.G.C.T.) xano ano 2008, á que permanece vinculada dende entón. Participou taménactivamente na posta en marcha do CEN - Casa das Ínsuas en Rábade, xunto coa devandita AGCT , Drosera e Saramaganta.

Con estas organizaciónscolabora estreitamente na convocatorias de diversas actividades, sempre có finúltimo da conservación como obxectivo ( proxectos de custodia, training days,proxección de documentais,…).

Sen entrar en máisdetalles das actividades pasadas, pretendemos, en adiante, ir dando cumprida información sobre as quenun futuro se planifiquen e leven a cabo.

E para comezar, oanuncio dun curso de Iniciación ás Aves Acuáticas Invernantes na Terra Chá, acelebrar no CEN - Casa das Ínsuas o día 10 de Decembro, e cuxo cartaz podedesver na seguinte entrada.

Para rematar, pedir a comprensión de todos aqueles que aolongo deste dilatado espazo de tempo seguiron visitando regularmente este sitio, atopándose cada vez con que non había novidades. Queremos pedirllesdisculpas por elo e que saiban que é pola súa causa que se decide, facendo unnovo esforzo, retomalo.

Sobre restauración e xestión de humidais

2009-04-27T22:42:00.002+02:00

Estes son o cartel e o programa da convocatoria desta xornada na que tres cualificados oradores exporán as súas respectivas experiencias na restauración e xestión de humidais continentais na Península Ibérica.

A convocatoria foi posible grazas á organización conxunta entre Numenius, a Sociedade Galega de Ornitoloxía e a consultora ambiental DS habitaq e a colaboración do concello de Cospeito. A asistencia é aberta a todas aquelas persoas interesadas na ornitoloxía, na xestión de humidais e na conservación do medio ambiente e a biodiversidade en xeral

2008-04-17T14:04:00.001+02:00

Noticia sobre o acceso gratuíto á obra completa de Darwin no xornal El País

Xornadas de voluntariado

2008-04-17T10:51:00.005+02:00

MASA CRÍTICA

2008-03-06T00:20:00.003+01:00

A “Masa Crítica” é un movemento revindicativo que trata de conseguir a popularización no uso da bicicleta na cidade, así coma que as cidades se habituen e habiliten para o uso deste medio de transporte. O último xoves de cada mes arredor das 8:00 P.M. ten lugar unha marcha a través do corazón das cidades para facer ver á esta “Masa Crítica”.

Aínda que isto non ten relación directa coas aves e menos coas da Terra Chá, facemos unha reseña deste movemento porque nos parece que representa no fondo a esencia dos movementos ecoloxistas e conservacionistas.

Aquí en Lugo o numero de entusiastas que se animan cada último xoves do mes non chega aos 50, en Madrid arredor de 500, co que coma sempre a “Masa Crítica” é mínima e quizais este sexa o problema. Sempre somos poucos, tanto na conservación das aves, coma na conservación dos morcegos, coma na reivindicación do uso da bicicleta...

Aproveitamos tamén este espacio para animar á xente a que se una a esta iniciativa a prol dunhas cidades máis acolledoras e habitables, sen tanto tráfico e con menos polución.

Caixas niño

2008-02-20T20:00:00.007+01:00

Dende Numenius comezamos este ano un novo proxecto, a colocación de caixas niño para especies de mediano tamaño (moucho, bubela, lagarteiro, etc…) nalgunhas zonas da comarca chairega. Nesta primeira tempada instaláronse 24 caixas na zona dos prados da Espiñeira aledaña á Lagoa de Cospeito. Esta zona a pesar de constituir un hábitat aparentemente óptimo carece de árbores vellas nas que poidan niñificar estas especies. Recordemos que esta zona a finais dos anos 50 do século pasado sufríu unha forte transformación debido ao proceso de colonización agraria promovido pola administración central, que transformou amplas zonas de uceira en pradeiras eliminando case por completo o arboredo existente. Na actualidade unicamente hai árbores formando parte das sebes e lindes das parcelas, e sempre árbores novas que non proporcionan lugares axeitados para a niñificación.

Seguindo a experiencia de outros proxectos similares desenvolvidos noutras zonas da xeografía peninsular procedeuse á construcción de caixas niño seguindo os modelos recomendados na bibliografía especializada para as especies obxectivo (moucho, bubela, lagarteiro, etc…).

Nos vindeiros anos preténdese aumentar o número de caixas colocadas neste e outros lugares da Terra Chá e facer un seguimento durante a tempada reproductora para avaliar o éxito desta medida.

Na construcción, preparación e colocación das caixas hai que agradecer o traballo dos compañeiros Carlos González, Eva Villares, David Calleja, José Otero, Ricardo Méndez, Xosé Ramón Sánchez, Miguel Paredes, Hugo Fernández, Daniel Pérez, Gustavo Martínez, Oscar Rivas e Gabriel Lijó.

Pouca actividade

2008-02-16T00:55:00.004+01:00

As cousas están tranquilas na Terra Chá (salvo os sobresaltos producidos polas batidas ao xabarín, que lle pregunten a Toño Salazar) ao menos aparentemente. Os integrantes de Numenius estamos a dedicar unha boa parte do noso tempo fundamentalmente a tres actividades das que de dúas en breve daremos noticia máis polo miúdo.

Dunha banda, e hoxe mesmo remata o prazo, imos cubrindo algunhas cuadrículas para o Atlas de invernantes, doutra estamos a ultimar unha iniciativa de colocación dunha serie de caixas niño, e ademais estamos metidos de cheo nun proxecto de custodia do territorio xunto con Drosera no que temos posto unha boa dose de ilusión.

En canto a observacións, destacar:

O Luns 11.02.2008 nunha fugaz visita por algunhas zonas da chaira G. Matinez e Oscar Rivas pudieron observar coma máis destacado o seguinte:

-Granxa Gaioso Castro: Min. 17 Avefrías (Vanellus vanellus) e con estas un pequeño bando de tordo real (Turdus pilaris). Tamén cantaba a carriza dos xuncos (cisticola juncidis), que este ano viuse durante a tempada invernal en certas zonas da comarca.

-Veiga de Pumar: 1 picanzo meridional (Lanius meridionalis) e un lagarteiro (Falco tinninculus).

-Arneiro-Goá: 1 picanzo meridional (Lanius meridionalis) e varios exemplares de pimpín do norte (Fringilla montifrigilla) nun rastrollo de millo onde a especie lévase observado durante todo o periodo invernal.

En Riocaldo baixou notablemente o número de anátidas, mantéñense unha vintena de cercetas Anas crecca, o dia 10.02 se deixou ver unha parella de asubións Anas penelope, os corvos mariños Phalacrocorax carbo son pouco máis dun cento, unha única escribenta das canaveiras Emberiza schoeniclus observada varios días, as dúas garzotas grandes Egretta alba que pasan o inverno nas lagoas igual que o mergullón bicogroso Podilymbus podiceps.

Egretta alba, sorprendeume pousándose a poucos
metros...

...e logo dunha boa sesión de pousados decideu que
xa estaba ben e foise por onde chegou.

Os mergullóns cristados Podiceps cristatus que o día 12.02.08 eran 12 dos que 10 están emparellados, amosando unha clara actividade reproductiva e chegando algunha parella a, cando menos, amagar con construi-lo niño (a primavera xa está aí).

Escena da parada nupcial de Podiceps cristatus
o pasado día 11.02.2008.

O mergullón bicogroso é algo máis confiado que
ao principio.

Seguen tamén 16/17 galiñolas negras Fulica atra, escóitase o rascón Rallus aquaticus e algunha que outra becacina G. gallinago...

Anelamento na Espiñeira

2008-01-26T02:07:00.002+01:00

A fin de semana do 19 e 20 de xaneiro os membros do grupo de anelamento Anduriña de Pontevedra, Pablo Sanmartín e Vitor Cabaleiro acompañados de Cris e Bea, achegáronse ao corazón da Terra Chá para pasar estes dous días anelando paseriformes. Hai que dicir que na provincia lucense non existen nin grupo de anelamento nin aneladores e esta actividade limítase (que se coñeza) prácticamente ás xornadas deste grupo e de Píllara nesta comarca (de xeito puntual) e do grupo Hércules en Bóveda (Monforte). Neste último lugar ten lugar unha xuntanza dos distintos grupos galegos, incluído Torquilla.

Paisaxe típica chairega con praderías de grande extensión

Ademais dos mencionados, tivemo-la satisfacción de compartir horas de campo con eles un bo número de integrantes de Numenius, chegando a pasar ao longo da fin de semana até un total de 18 persoas.

As aves capturadas para a súa marcaxe foron as seguintes:

Día 19 (toda a xornada)

Turdus merula 9
V. vanellus 1
Erithacus rubecula 9
Emberiza schoeniclus 32
Saxicola torquatus 3
Carduelis chloris 1
Fringilla coelebs 1
Turdus philomelos 1
Passer montanus 5
Prunella modularis 2
Anthus pratensis 2
Phylloscopus collybita 4
Parus caeruleus 1

Unha das escribentas das canaverias Emberiza schoeniclus

Diferencias nas rectrices entre dous ex. de E. schoeniclus

Día 20 (até mediodía)

Anthus pratensis 8
Turdus merula 1
Emberiza schoeniclus 7

Phylloscopus collybita

O sempre fermoso merlo común Turdus merula

Tamén se puido gozar da observación entre outros de:

Falco peregrinus 1 ex.
Accipiter nisus 1 ex.
Falco columbarius 1 ex.
Vanellus vanellus Bando duns 600 ex.
Pluvialis apricaria 57 ex.
Fringilla montifringilla máis dun cento de ex.
F. coelebs
Coturnix coturnix 1 ex. que por aquí andaba "despistado"
Ciconia Ciconia 4 ex.

E non o é menos o tordo común T. philomelos

A experiencia rematou da mellor maneira posible, a mediodía do domingo sentados á mesa saboreando un "pulpo á feira" na idem de Cospeito logo de dous días de sol espectacular que seguían a varios de chuvias intensas (xa necesarias), e unha breve visita ás lagoas de Riocaldo onde se observan:

Na procura do mergullón bicogroso Podilymbus podiceps

Egretta alba 2 ex.
E. garzetta 2
Ardea cinerea 2
Podilymbus podiceps 1
Podiceps cristatus 7
Anas crecca 26
Anas platyrhynchos aprox. 156
Anas clypeata 1 M
máis Phalacrocorax carbo, Fulica atra, Tachybaptus ruficollis, Aythya ferina e Rallus aquaticus (escoitado).

Queremos amosar dende aquí o noso recoñecemento á labor perseverante deste colectivo de aneladores científicos galegos (neste caso especialmente aos do grupo Anduriña) que non dubidan en madrugar unha fin de semana sí e outra tamén para lograr un volume de datos inxente que aportan un coñecemento impagable dos distintos aspectos da vida das nosas aves, pese ao "delicado" ou controvertido da actividade.

E tamén se deixaron ver unha rá de San antón Hyla arborea...

E unha temperá Inachis io

Doutra banda, estas son algunhas observacións realizadas na Terra Chá o 15.1.08, pola mañá.
Observadores: Esther Dorribo,Victor Soto, Cristina Diaz, Rocio Mato e Augusto de Castro.

-Lagoa de Cospeito (só dende o observatorio nordeste):

Lavanco Anas platyrhynchos……………………………………..……..72
Cerceta común A. crecca.........……………………………………….….14
Galiñola negra Fulica atra..............……………………………..……. 19
Zampullín común Tachybaptus ruficollis…………………………….2
Cullerete A. clypeata................………………………….…………….…4
Indet. (posiblemente algunha Gallinula chloropus)...............….3

-Lagoa de Caque:

Lavanco………………………………………..................................…...58
Pato Frisado Anas strepera…………………………...........…….……….7
Cerceta común…………………………….........................……..……….67
Galiñola negra………………………………...................................…..19
Parrulo cristado Aythya fuligula.........................3 M. e algunha F.

-Veiga de Pumar:

Avefría Vanellus vanellus..............................................(unhas 30)

-Goá:

Estorniño pinto Sturnus vulgaris...........................(entre 50 e 100)
(chamou a atención non observar bandos maiores e en Pumar, como no 2007)

1 de Xaneiro de 2008

2008-01-01T20:02:00.000+01:00

Comeza o ano nas lagoas de Riocaldo cun aumento nos efectivos de lavanco Anas platyrhynchos que pasan dos 600 ex., as cercetas Anas crecca, con cifras moito máis discretas tamén aumentan até os 38, hai hoxe unha parella de culleretes Anas clypeata e dúas parellas de pato chupón Aythya ferina, cifra menor que en semanas pasadas. Seguen por aquí o mergullón bicogroso Podilymbus podiceps ao que parece terlle gustado o lugar, 2 garzotas grandes Egretta alba e un mínimo de 4 garzotas comúns Egretta garzetta (chegaron a 9 ex. o día 22.12.07).

Podilymbus podiceps

Os corvos mariños Phalacrocorax carbo se aproximan aos números máximos de invernada chegando aos 111, as galiñolas negras Fulica atra son 18, mergullóns cristados Podiceps cristatus 5 e 3 os mergullóns pequenos Tachybaptus ruficollis. Ademais se escoitan 1 rascón Rallus aquaticus e 1 bilurico alinegro Tringa ochropus presentes na zona dende hai varias semanas.

A algúns non lle gusta compartir habitación

Doutra banda, esta mañá no antigo campo de aviación de Guitiriz e arredores 1 M. esmerillón Falco columbarius, unhas 200 avefrías (galos da braña) V. vanellus, un bando de píldoras douradas Pluvialis apricaria que non superaba os 90 ex., uns 40 tordos rubios Turdus iliacus e moi poucos pimpíns comúns Fringilla coelebs. Este inverno non se están adeixar ver na zona os pimpíns do norte F. montifringilla, debido en parte, presumiblemente, á ausencia de rastrollos de millo.

Femia de pimpín común F. coelebs

Vista do antigo campo de aviación de Guitiriz

Avefrías, píldoras e pimpíns do norte

2007-12-27T11:14:00.000+01:00

O domingo 23.12.07 percorrido completo pola comarca, indo dunha banda David Calleja, Oscar Rivas e Dani Pérez e por outra Eva Villares, Xosé Bergantiños e Jose Otero.

Comeza a mañá con algo de néboa que progresivamente vai levantando. Se prospectan:

Lagoa de Caque, con pouco a destacar, o número de anátidas segue a ser algo baixo.

Matodoso, aquí o primeiro e máis numeroso bando de avefrías Vanellus vanellus con no menos de 2500 exemplares, 84 píldoras douradas Pluvialis apricaria e 200/250 pimpíns do norte Fringilla montifringilla xunto con outros frinxílidos.

Parte dun bando de avefrías Vanellus vanellus

Os pimpíns do norte Fringilla montifringilla

Pimpíns do norte

Xustás, outras 70 avefrías.

Pimpíns do norte

Veiga do Pumar, 120 avefrías e 367 píldoras douradas.

Avefría

Píldoras douradas Pluvialis apricaria

Goá, algúns tordos reais Turdus pilaris.

A Espiñeira, un novo gran bando dunhas 1200 avefrías e 450 píldoras douradas.

Avefrías

Píldoras douradas

Na Croa 1 M. gatafornela Circus cyaneus.

Guitiriz (no antigo campo de aviación), a lo menos 200 avefrías, unhas 50 píldoras douradas e dúas becacinas Gallinago gallinago. (o día anterior 5 tordos rubios Turdus iliacus).

Píldora dourada

Becacina Gallinago gallinago

Durante toda a xornada as escopetas non deixaron de cuspir chumbo, con semellantes bandos tiñan que estar ledos os cazadores.

Caque, Veiga-Arneiro-Goá, Cospeito e Riocaldo

2007-11-27T10:57:00.000+01:00

Durante o censo mensual que se leva a cabo nos principais humidais e zonas aledañas da Terra Chá por parte de membros desta asociación, isto é o máis saliantable do Domingo 25.11.2007.

Lagoa de Caque

A pesar das últimas chuvias nesta lagoa mantéñense zonas con limos, favorecendo a presenza de algunhas (poucas) limícolas entre as que cabe destacar medio centenar de avefrías Vanellus vanellus ou un pilro tridactilo Calidris alba.
As cifras de anátidas son discretas, tanto de cerceta común Anas crecca coma de lavancos Anas platyrhynchos.

Veiga de Pumar-Arneiro

Destacar tan só a presenza dun bando de perto do centenar de ex. de píldoras douradas Pluvialis apricaria e un par de picanzos meridionais Lanius meridionalis.

Lagoa de Cospeito

Tranquilidade é o que respiraba en Cospeito

Tampouco aquí os números de anátidas son altos para as datas en que nos atopamos. Unha relación de especies presentes é:
lavanco Anas platyrhynchos
cerceta común Anas crecca
cullerete Anas clypeata
galiñola negra Fulica atra
galiñola Gallinula chloropus
mergullón pequeno Tachybaptus ruficollis
pato cristado Aythya fuligula
pato chupón Aythya ferina
avefría Vanellus vanellus
escribenta das canaveiras Emberiza schoeniclus

Lagoas de Riocaldo

Os corvos mariños se reparten polos ríos pouco
despois do amencer na procura de alimento

Aquí destaca a presenza de dúas garzotas grandes Egretta alba, o mergullón bicogroso Podilymbus podiceps que continúa no lugar dende finais de agosto, pato rabudo Anas acuta (1M), os corvos mariños Phalacrocorax carbo que xa sobrepasan o centenar, pato chupón, lavanco (máis/menos 250), galiñola negra, mergullón cristado Podiceps cristatus, 3 gaivotas choronas Larus ridibundus e, a última hora da tarde van chegando pequenos bandos de estorniños Sturnus spp. (maioría S. unicolor) para durmir que acaban por formar un grande e escandaloso bando dunhas 2000 unidades.

As dúas garzotas grandes descansan á beira da lagoa

Unha delas fai equilibrio sobre un salguerio

E isto foi canto deu de sí a xornada dominical ao longo da Chaira

Non todo é Terra Chá

2007-11-07T21:36:00.001+01:00

02-11-2007 Salinas de Villafáfila (Zamora)

Algúns membros de Numenius fomos ata Villafáfila, un dos santuarios ornitolóxicos do noroeste da Península. A pesares da escaseza de choivas outonais e de que a tempada invernal aínda está a empezar , as lagoas principias estaban repletas de aves. Miles de gansos (Anser sp.) concentrábanse no entorno da “salina grande” e centos de grous (Grus grus) repousaban polos arredores da “laguna de Barillos” . Asimesmo puidemos disfrutar coa observación dos grupos de avetardas (Otis tarda), os abundantísimos miñatos reais (Milvus milvus) e algunha que outra tartaraña das Xunqueiras (Circus aeruginosus) que se concentraban nos arredores da reserva.

Avetarda Otis tarda

Avetarda Otis tarda (bando)

03-11-2007 Serra de la Culebra (Zamora)

Despois de ter visitado na xornada anterior a estepa cerealista, achegámonos ata a R.N de la Sierra de la Culebra, destino naturalistico de primeira entidade, tanto en canto, aquí se atopa unha das mellores poboacións de lobo de Europa occidental.

A sorte acompañounos nesta viaxe e puidemos cumplir o obxectivo de ver a esta especie, algo que sempre nos agrada e non deixa de sorprendernos. Nesta ocasión a sorpresa foi máxima o poder observar as evolucións de 7 exs. durante máis dunha hora.

03/04-11-2007 Arribes del Duero

Por último tocou unha visita fugaz ó vasto territorio que conforman as Arribes del Duero, onde se concentran algunhas das maiores poboacións de aves rupicolas de España. Aquí, baixo temperaturas pouco menos que veraniegas, ademáis da impresionante paisaxe quebrada puidemos observar, como máis destacado, á Aguia perdigueira (Hieraaetus fasciatus) e o Bufo real (Bubo bubo)

Terra Chá

2007-10-17T00:02:00.001+02:00

O pasado sábado 13.10.2007 nunha pequena volta por Goá e a Veiga do Pumar (Gabriel Lijó, Jose Otero e Oscar Rivas) puidemos observar un ataque dun bonito macho de gatafornela Circus cyaneus sobre un bando de picas dos prados Anthus pratensis, sen éxito por certo. Tamén un pequeno bando de sisón Tetrax tetrax.

O domingo 14.10.2007 pola mañá Oscar Rivas observa e fotografía (sen digiscoping, coa cámara a pelo) esta garzota grande Egretta alba no río Ladra ao seu paso por Gaioso (Outeiro de Rei), que se amosou en todo momento moi confiada. Veciños da zona afirman que se leva vendo por aquí dende hai máis de mes e medio. Posiblemente sexa o mesmo ex. observado a finais de Setembro a poucos km. no rio Parga por Oscar Bergantiños. Pola tarde intentamos localizala de novo pero non houbo sorte.

Egretta alba, moi confiada a escasos metros da beira do rio

Así de prácidamente pescaba

Finalmente en Riocaldo antonte 15.10.2007 (Eva Villares e Jose Otero) vense voar os primeiros polos de andoriña dáurica Hirundo daurica, concretamente 2, acompañando aos adultos por breves minutos. Onte 16.10.2007 eran 4 os xuvenís que se atreveron a facer as súas prácticas de voo durante apenas dez minutos moi perto do niño. As fotos son desta misma tarde.

Hirundo daurica adulta

Outra adulta

E un dos xuvenís

Tamén se deixou ver fugazmente o mergullón bicogroso Podilymbus podiceps

Día Mundial das Aves

2007-10-07T22:38:00.001+02:00

Coincidindo co comezo do novo curso retomamo-la actualización do blog logo dun laaaargo periodo sabático e co propósito de poder manter unha maior regularidade.

O pasado domingo día 30.09.2007 e adiantándonos nunha semana á data oficial para que as festas patronais de Lugo (S. Froilan) non restaran afluencia, o grupo Numenius ben de celebrar un ano máis este sinalado acontecemento cunha xornada de anelamento e observación de aves na lagoa de Cospeito, coa colaboración da SGO, SEO e o Grupo de Anelamento Anduriña de Pontevedra, en particular dun dos seus membros, Victor Cabaleiro, que novamente prestou a súa desinteresada cooperación (en realidade ten un encomiable interese pola divulgación da súa actividade) que desde aquí lle queremos agradecer.

Quen máis disfrutaron foron os cativos..

...ou se cadra non

A xornada saldouse coa asistencia dunhas corenta persoas, cifra que non por discreta nos baixa o ánimo para estar pensando xa no próximo ano. Aneláronse arredor de 50 ex. de 9 especies (rousinol bravo Cettia cetti, ferreiriño rabilongo Aegithalos caudatus, ferreiriño real Parus ater, ferreiriño azul Parus caeruleus, papuxa das amoras Sylvia atricapilla, paporrubio Erithacus rubecula, merlo Turdus merula, xílgaro Carduelis carduelis e, a estrela do día, folosa manchada Locustella naevia)

Locustella naevia

Doutra banda, na mañán de hoxe (7.10.2007) na Terra Chá ( David Calleja, Jose Otero) se puido confirmar a entrada de bandos de pimpíns Fringilla coelebs así coma de picas dos prados Anthus pratensis. Mentres aínda se observou un ex. de pedreiro cincento O. Oenanthe, que en semanas precedentes era abundante na comarca, ou grupos de sisóns T. tetrax.

Na lagoa de Caque vaise incrementando moi pouco a pouco o número de anátidas: cercetas Anas crecca, culleretes A. clypeata, lavancos A. platyrhynchos... Tamén algún bilurico alinegro Tringa ochropus e catro garzas reais Ardea cinerea.

En Riocaldo, xa pola tarde (Vicente Roura, Jose Otero), continúa o mergullón bicogroso Podilymbus podiceps, presente na zona desde o pasado 23 de Agosto, 2 garzotas Egretta garzetta, 3 patos chupóns Aythya ferina, 19 galiñolas negras Fulica atra, 6 mergullóns cristados Podiceps cristatus (4 ad. e 2 xuv.), 3 cercetas e 1 visón americano mustela vison entre outros..

Podilymbus podiceps

Un dos xuvenís de mergullón cristado

Para rematar, facer chegar a Bea e Victor os nosos parabéns por ter decidido anelarse mutuamente (no dedo anular) en datas próximas. Sorte e pasadeo ben por terras corsas.

Riocaldo

2007-03-15T23:41:00.000+01:00

Isto comeza a animarse algo e logo dun inverno realmente escaso en especies estes días se deixan ver as primeiras do paso prenupcial. Así o pasado día 12.3.07 chegaban 3 cercetas albelas Anas querquedula que até hoxe non quiseron pousar para a foto.

Anas querquedula (M)

Anas querquedula (2 Machos e 1 Femia)

Tamén 2 combatentes Philomachus pugnax que ao día seguinte, 13.3.07, eran 3

Philomachus pugnax

Philomachus pugnax

3 biluricos alinegros Tringa ochropus, andoriña común Hirundo rustica que xa están aquí desde o 21 de febreiro, 9 garzas reais Ardea cinerea e se lles sumou o 14.3.06 unha píllara pequena Charadrius dubius

Charadrius dubius

ademais dos aínda presentes, entre outros, corvos mariños Phalacrocorax carbo (hoxe 58 ex. uns minutos antes do anoitecer), 14 cerceta común Anas crecca ou cullerete Anas clypeata, 1 M. e 2 F.

Polo demais, a pesares de estar unha tarde moi soleada o Nordés soprando de xeito constante fixoa bastante desapacible.

11 de Marzo de 2007

2007-03-11T22:57:00.000+01:00

Esta mañá (11.03.2007) nun breve percorrido pola Terra Chá (Oscar Rivas, Eva Villares e Jose Otero) se observaron os primeiros millafres negros Milvus migrans da tempada :

Milvus migrans. Veiga do Pumar. 11.03.07

2 ex. na Veiga do Pumar
1 ex. no Arneiro acompañado dunha femia de gran tamaño de falcón Falco peregrinus
1 ex. en Xustás
1 ex. en Arcillá

Nas lagoas de Riocaldo xa é posible disfrutar dos vistosos rituais de cortexo dos mergullóns cristados Podiceps cristatus desde o pasado mes de febreiro.

Podiceps cristatus. Lagoas de Riocaldo. 26.02.07

Terra Chá

2007-02-17T22:30:00.000+01:00

O pasado día 11.02.2007 Gustavo Martínez observou as dúas primeiras andoriñas comúns Hirundo rustica na lagoa de Cospeito, o seu rexistro máis temperán para a especie no lugar. Doutra banda o número de aves acuáticas presentes neste humidal segue a ser discreto, mencionar por exemplo a presenza de algúns patos frisados Anas strepera ou 3 parellas de asubiadores A. penelope (en breves datas levarase a cabo un novo censo dos principais humidais da Terra Chá e os resultados achegaranse a este blog).

Asubiador Anas penelope (M). Lagoa de Cospeito

10.02.2007. O número de aves na lagoa de Caque era o seguinte: Aythya fuligula 5M e 8F, Aythya collaris 1M, Anas strepera 8M e 7F, Anas clypeata 17 ex., A. platyrhynchos 159, Phalacrocorax carbo 1 Inmt., A. crecca 44, Tachybaptus ruficollis 3 e Fulica atra 7 ex. (E. Villares e J. Otero).

Pato de colar Aythya collaris (M). Lagoa de Caque

17.02.2007. Nas lagoas de Riocaldo os mergullóns cristados Podiceps cristatus son 8.
Ao longo da Chaira son numerosas as cegoñas brancas C. ciconia que ocupan os seus niños (algunhas están aquí desde hai uns dous meses).
En Ponte Liñares (Bazar. Castro de Rei) V. vanellus 3 ex. nun barbeito de millo (E. Villares e J. Otero).
E chuvia, moita chuvia desde onte á tarde.

Riocaldo 4.02.2007

2007-02-04T23:53:00.000+01:00

Hoxe 4.02.2007 o máis destacable nas lagoas de Riocaldo :
Lavanco (Anas platyrhynchos) aprox. 60 ex., cerceta común (A. crecca) 32 ex., mergullón cristado (Podiceps cristatus) 5 ex., corvo mariño grande (Phalacrocorax carbo) 102 ex., galiñola negra (Fulica atra) 9 ex., avefría (V. vanellus) 18 ex. e becacina (G. gallinago) 1ex.
Eva Villares e Jose Otero

Parte do bando de avefrías (V. vanellus)

Un dos mergullóns cristados (Podiceps cristatus)

Nova ameaza para a Chaira

2007-01-18T21:30:00.000+01:00

Este non é o tipo de post que máis nos gusta subir, pero a actualidade obriga.

Unha nova ameaza para A Terra Chá: 3 concesións mineiras que ocuparían 5760 ha. volven a poñer en perigo o patrimonio natural da chaira. Este feito pon de manifesto unha vez máis a necesidade dunha adecuada planificación de usos e aproveitamentos na comarca, así coma a falta dunha figura que protexa os seus valores ornitolóxicos. Máis información aquí.

Feliz ano novo

2006-12-31T19:47:00.000+01:00

...ano que para a poboación chairega de sisón preséntase complicado pola inminente ameaza da modernización do regadío.

Terra Chá. 30.12.2006

2006-12-30T19:56:00.000+01:00

Día de censo periódico das lagoas de Caque e Cospeito. Amanece con vento moderado de compoñente sur, para paulatinamente deixar paso a choiva. Destacar as elevadas cifras de lavanco (Anas platyrhynchos), con 676 aves en Cospeito e 225 en Caque, o que sumado as cifras de Riocaldo nos da números próximos ás 1200 aves nos tres humidais máis importantes da chaira.

Das demais especies: cullerete (A. clypeata), pato frisado (A. strepera), pato cristado (Aythya fuligula), mergullón pequeno (Tachybaptus ruficollis) en Caque e asubiador (A. penelope), cullerete, pato frisado , pato cristado , pato chupón (Aythya ferina), mergullón pequeno , galiñola negra (Fulica atra) e galiñola común (Gallinula chloropus) en Cospeito, só destaca a cerceta común (Anas crecca) con 276 aves, pero aínda lonxe dos máximos invernais na zona. Fora das lagoas non puidemos observar gran cousa, nin na Espiñeira -algunhas avefrías (V. vanellus)- nin na Veiga do Pumar, xa que pola choiva nin baixamos do coche. (Óscar Rivas e David Calleja).

Grupo de corvos mariños nadando na lagoa grande de Riocaldo

Nas lagoas de Riocaldo un mínimo de 200 lavancos e 114 corvos mariños grandes (Phalacrocorax carbo) como máis destacable nunha tarde na que a meteoroloxía complicaba o conteo -lavancos e cercetas negábanse a sair de entre a vexetación- das non moi abondosas anátidas. 16 cercetas, 9 galiñolas negras, 1 asubiador e 4 mergullóns pequenos pechan as cifras. (Eva Villares e Jose Otero)

E outros no durmidoiro

Nota: as fotografías non son de hoxe se non do 20.12.06

Guitiriz. 24.12.2006

2006-12-26T19:55:00.000+01:00

No día de noite boa, cunha mañá xélida e néboa pechada aventurámonos (X. Bergantiños e J. Otero) polos prados do antigo campo de aviación de Guitiriz (agora convertido en granxa de vacún) e do Barreiro coa esperanza de atopar os primeiros bandos importantes de tordo real (Turdus pilaris).

Aspecto de prados e sebes ás 10:30 da mañá

Os primeiros en aparecer foron os tordos común (T. philomelos) e charlo (T. viscivorus), que a duras penas lograban ergue-la cabeza por encima da herba xeada.

Cos dedos aterecidos ao contacto co frío trípode fumos observando, e fotografando algúns deles, paporrubio, rabirrubio, ferreiriños varios, peto verde, garza real, e cando a néboa xa levantaba descubrimos pousado nun poste un esmerillón (Falco columbarius) (M) que permanece aquí durante largos minutos, deixándose fotografar repetidamente.

Ex. macho de esmerillón (Falco columbarius)

Aquí se pavonea coa cola despregada

Xa a mediodía, próxima a retirada, nos últimos prados (no W limitando co Boedo) aparece por fin un bando de tordo real no que chego a contar 30 ex. aínda que de certo hai máis, pero demasiado lonxe e mesturados con outras sps para afinar no conteo.
No mesmo prado pero máis perto de nós 52 píldoras douradas (Pluvialis apricaria) e 1 tordo rubio (T. iliacus). As avefrías (V. vanellus) non se deixaron ver.

Píldoras douradas (Pluvialis apricaria)

Riocaldo 22 e 23.12.2006

2006-12-24T02:03:00.000+01:00

Tamén nas lagoas de Riocaldo apréciase un aumento no número, sobre todo, de lavancos (Anas platyrhynchos) que chega o 22.12.06 a 435 ex. e de corvo mariño grande (Phalacrocorax carbo) que ao anoitecer do 23.12.06 suman 120 ex. As cercetas comúns (Anas crecca) sobre 20 ex. e siguen 2 Podiceps cristatus, 8/9 Fulica atra, 1 Anas penelope (M), 5 Tachybaptus ruficollis, 5 individuos en sendas motos pasando repetidamente polas pistas, que fixeron imposible o conteo de lavancos, e o Aythya sp. ao que prácticamente lle desapareceu o branco ao redor da base do bico, o que creo que descartaría á femia de A. marila. Subimos unhas fotos do 07.12.06 pedindo disculpas pola baixa calidade das mesmas, son as máis recentes que se lle puideron facer.

21.12.06 Xornada de campo

2006-12-24T01:20:00.000+01:00

O día esperta cunha forte xeada (-4ºC) e o vento de compoñente norte incrementa a sensación de frío. En compensación o sol brilla nun limpo ceo azul. Parece que o inverno chega á Chaira, aínda que non hai tantas aves como agardabamos tendo en conta as datas nas que nos atopamos.

Nos barbeitos de millo son abondosos os frinxílidos, aínda que se bota de menos ó pimpín do norte (Fringilla coelebs), especie común no inverno chairego. Supoñemos que en breves datas se deixará ver por aquí. Tamén se observan bos números doutras especies coma lavercas (Alauda arvensis), pica dos prados (Anthus pratensis) e estorniños (Sturnus vulgaris e S. unicolor). Menos abondosos o trigueirón (Emberiza calandra) e o pardal montés (Passer montanus), amén do picanzo meridional (Lanius meridionalis) e a gatafornela (Circus cyaneus).

Pica dos prados (Anthus pratensis) na Espiñeira.
21.12.2006

Os primeiros bandos de tordo real e rubio (Turdus pilaris e T. iliacus, respectivamente), de avefrías (V. vanellus) e de píldora dourada (Pluvialis apricaria) tamén se deixan ver, eso si, en números máis ca discretos.

Sí se aprecia un aumento nos números das acuáticas que habitan nas lagoas. No último censo efectuado por David Calleja na xornada de hoxe, na lagoa de Cospeito detectáronse un total de 14 especies, contabilizándose case 900 anátidas. A especie cunha maior presenza é o lavanco (Anas platyrhynchos) con 554 ex. seguido de cerceta común (Anas crecca) con 226 ex. e do cullerete (Anas clypeata) con 75 ex. Neste humidal localizouse ademais unha cerceta de carolina (M) (Anas carolinensis) que é un invernante regular na zona.

Damos por rematada a xornada de campo (D. Calleja, O. Rivas e J. Otero) ao se poñe-lo sol.

Falcón, estorniños e falaropos

2006-12-24T00:46:00.000+01:00

O día 10.12.2006 aparecen nun prado anegado da Espiñeira, Cospeito dous falaropos bicogrosos, descubertos por Gustavo Mtez. e que permanecen no lugar cando menos ata o 13.12.06. Abaixo fotografías de J. Usera e J. Otero.

Falaropo bicogroso (Phalaropus fulicarius)
A Espiñeira.Cospeito. 13.12.2006 (foto: Jose Otero)

Falaropos bicogrosos (Phalaropus fulicarius)
A Espiñeira.Cospeito. 10.12.2006 (foto: Javier Usera)

Falaropos bicogrosos (Phalaropus fulicarius)
A Espiñeira.Cospeito. 10.12.2006 (foto: Javier Usera)

O mesmo día 10 J. Usera capta estas imaxes dun falcón peregrino provocando a desbandada deste numeroso grupo de estorniños que repousaban nun carballo.

Falcón (Falco peregrinus) e estorniños (Sturnus sps.)
A Espiñeira.Cospeito. 10.12.2006 (foto: Javier Usera)

Falcón (Falco peregrinus) e estorniños (Sturnus sps.)
A Espiñeira.Cospeito. 10.12.2006 (foto: Javier Usera)

Terra Chá e choiva

2006-12-09T10:57:00.000+01:00

8.12.2006

Coas preceptivas botas de auga e impermeable (impensable abrir un paraugas coa ventoeira que sopraba), esta mañá nun percorrido entre o balneario e o antigo campo de aviación de Guitiriz se poideron observar as primeiras, na zona, 32 avefrías V. vanellus (galos da braña na localidade) da tempada, tamén os 2 primeiros tordos reais Turdus pilaris xunto con 5 tordos rubios T. iliacus entre numerosos charlos T. viscivorus, todos eles compartindo espacio con 3 garzas reais Ardea cinerea, ducias de corvos pequenos Corvus corone e grandes bandos de estorniños Sturnus spp.

Prado asolagado no antigo campo de aviación de Guitiriz

Non foi posible visita-la barreira ao sur destes prados xa que o río, desbordado, anegaba a pista, ao igual que o Boedo que asolaga os prados ao redor (J. Otero).

7.12.2006

Nunha breve visita ás lagoas de Riocaldo, tendo que acceder pola pista que leva á entrada da graveira xa que toda a parte sur está anegada, facemos un conteo entre a pouca diversidade que a estas alturas do ano alberga a lagoa grande e os seus arredores.

Esta aparente lagoa dunhas 3 ha. é, habitualmente, un prado.
Entorno das lagoas de Riocaldo. Begonte

Os números son:
- 202 lavancos Anas platyrhynchos
- 6 cercetas A. crecca
- 6 galiñolas negras Fulica atra
- 5 mergullóns pequenos Tachybaptus ruficollis
- 2 mergullóns cristados Podiceps cristatus
- minimo de 25 corvos mariños grandes Phalacrocorax carbo, que a estas horas da tarde inda están chegando das súas zonas de alimentación nos ríos próximos, pero chegan a un nº moi superior
- 1 Aythya sp. que se amosa na fotografía seguinte (e noutra entrada máis abaixo) e pensamos se pode tratar dun híbrido de A. marila x A. fuligula ¿algunha opinión ao respecto?. Leva nas lagoas desde o día 2 de novembro

Aythya marila x A. fuligula? lagoas de Riocaldo. Begonte.

Logo un percorrido por outras áreas da Terra Chá no que o máis saliantable é a observación dun falcón Falco peregrinus no Matodoso que, pousado sobre un poste do tendido eléctrico, seguía con atención os movementos dos bandos de estorniños. Nesta posición deixouse fotografar desde o coche a non moita distancia, pero creo que sabendo que a escasa luz da tarde (sobre as 17:30 parecía estar anoitecendo) non ía permirir un bo resultado. Seguiremos agardando que un día teña a ben pousar en boas condicións de luz e distancia para un retrato (E. Villares, J. Otero).

Falco peregrinus no Matodoso. Castro de Rei

Máis prados asolagados no Matodoso. Castro de Rei

...e en Arcillá. Cospeito

Polo demáis auga, moita auga por todas partes. O Miño desbordado en incontables puntos, prados convertidos en lagoas, estradas atravesadas por correntes, pistas intransitables, máis ou menos o mesmo panorama que se atoparon o día...

6.12.2006

Estrada desaparecendo entre as augas en Xustás. Cospeito

Veiga do Pumar. Castro de Rei

...Oscar coa sempre agradable visita de varios membros do grupo Hábitat da Coruña (Antón, Belén, Inés, Oscar e Santiago) que facendo unha ruta pola comarca disfrutaron da observación , entre outras, das seguintes especies:

- 1 esmerillón (M) Falco columbarius
- 1 falcón Falco peregrinus
- 3 tordos rubios Turdus iliacus
- 30 becacinas G. gallinago
- 1 escribenta das canaveiras Emberiza schoeniclus
- 11 culleretes Anas clypeata
- 1 asubiador A. penelope
- 3 patos cristados Aythya fuligula

Todo isto no entorno da lagoa de Cospeito, A Espiñeira e a Veiga do Pumar.

Outra da Veiga

algunhas fotos

2006-12-01T00:40:00.000+01:00

Aythya collaris. Lagoa de Cospeito. 30.11.2006

Picus viridis (M). Lagoas de Riocaldo. 30.11.2006

¿Aythya marila x fuligula? Lagoas de Riocaldo dende 02.11.2006

Egretta alba. Lagoa de Cospeito. 11.11.2006

Renovación e mellora do Regadío na Terra Chá: Unha ameaza para as aves

2006-11-29T19:57:00.000+01:00

Antecedentes: O regadío na zona da Terra Chá ten máis de 40 anos de antigüedade e no momento actual as instalacións existentes atópanse obsoletas e prácticamente inutilizadas.

Na comarca existen 9 comunidades de regantes das que forman parte uns 200 colonos. O novo plan para modernizar o regadío está en tramitación dende hai máis de 4 anos incluíndose dentro do denominado “Plan Nacional de regadíos”. O orzamento total da actuación para a zona sería de 12.374.494 euros. Os gandeiros deberían facer fronte nos vintecinco primeiros años ó 8% desa cantidade; a UE financiaría ó 24% e a Xunta aportaría o 22%. O 46% restante deberían aportalo dende o ano 25 ó 50 de uso os gandeiros, sin actualización da cantidade. Nun principio, ese montante adiántao a “Sociedad Estatal de Infraestructuras agrarias del Norte S.A. (SEIASA).”

Inicialmente a aportación da Xunta ía ser menor, pero Política Agroalimentaria accedeu a participar cunha maior porcentaxe (ata chegar ó 22% actual) no proxecto para incentivar ós comuneiros. Aínda así as comunidades dan un respaldo minoritario ó proxecto e soamentes dúas, as de Río Miño-Pequeno e A Franqueira firmaron o convenio.

Polo tanto o proxecto inicial que involucraba ó total das 9 comunidades de regantes vese reducido a dúas, afectando ó sector Xustas-Veiga de Pumar-Arneiro-Goá, que é unha das zonas con maior importancia para a avifauna na comarca de Terra Chá. A superficie afectada polo plan será de 777,5 hectáreas dos concellos de Cospeito e Castro de Rei e o orzamento final será lixeiramente superior ós catro millóns de euros dos cales os regantes só pagarán o 8%.

Impactos do proxecto sobre a avifauna do Sector Xustás-Veiga de Pumar-Arneiro-Goá: A zona está sometida a un aproveitamento forraxeiro intensivo, dominando as pradeiras artificiais a base de “ray-grass” (Lolium sp.) ou en mestura con outras especies pratenses i en rotación con millo. Precisamente este cultivo aumentou considerablemente a súa presenza nos últimos anos.

O Sector adquire importancia para a avifauna polas poboacións típicas de medios agrarios e de campiña. Na zona se encóntrase o groso da poboación chairega de Sisón (Tetrax tetrax) con 17 machos dos 19 estimados para a comarca. Esta cifra supón arredor do 50% dos efectivos estimados para o total de Galicia. A especie está catalogada como “Vulnerable” en Europa, onde se clasifica como “SPEC 2” (especie cun estado de conservación desfavorable e con poboación concentrada en Europa) (BirdLife 2004). Ademáis a zona presenta a única poboación da comarca de Alcaraván (Burhinus oecdinemus) especie moi escasa e localizada a nivel galego. Outras especies tamén presentes son:Tartaraña cincenta (Circus pygargus), Lagarteiro cincento (Elanus caeruleus), Picanzo meridional (Lanius meridionalis), Millafre negro (Milvus migrans) e Mazarico real (Numenius arquata).

Destacar a presenza postreproductora de Lagarteiro das torres (Falco naumanni) especie catalogada como “Vulnerable” no “Libro Rojo de las aves de España (Madroño et al, 2004)”.

Na situación actual onde a zona vese sometida a un aproveitamento intensivo con orientación cara á producción láctea, o sector presenta afeccións de tipo medioambiental severas que poñen en perigo a conservación da rica comunidade de aves asociada a este agrosistema e fan preciso a implementación de medidas agroambientais específicas que compatibilicen o aproveitamiento agroganadeiro e o mantemento dos valores naturais asociados.

O plan de regadío supoñería unha maior intensificación, aumentando máis se cabe, o uso de fertilizantes, fitosanitarios e outros praguicidas, supoñendo un cambio en todo o agrosistema actual. En xeral, entre os impactos máis salientables sobre as aves pódense sinalar:

-Durante a fase de obras:

-Colocación de canalizacións e tuberías, eliminación de vexetación, emisións de pó e ruido, tránsito de persoas e maquinaria… Estes impactos, a pesares de ser de carácter temporal, ó condicionar gravemente as características da paisaxe percibida polas aves, ocasionarán a perdida funcional de amplias superficies de hábitat utilizado polas mesmas, producíndose o abandono definitivo das áreas de cortexo, cópula, niñificación e alimentación.

-Durante a fase de explotación dos cultivos:

-Pérdida de recursos tróficos para adultos e polos, polo aumento dos fitosanitarios que afectará á dispoñibilidade de alimento (sementes, prantas, insectos) para as aves. Ademáis é previsible a diminución de superficie para a alimentación, pola perda de diversidade (que xa é mínima na zona) e de dispoñibilidade de hábitat adecuado.

-Perda das áreas de exhibición dos machos de Sisón, que na zona acostuman a seleccionar parcelas de pradería con altura menor de 25cms. É previsible que có regadío aumente a superficie dedicada a maíz, hábitat pouco seleccionado pola especie, e que ademáis os cultivos na época de cortexo se atopen nun estado vexetativo no que superen os límites de altura requeridos.

- Perda de áreas de niñificación. O rego prodúcese nos meses de verán, coincidindo coa época crítica da niñificación, o que inutiliza as parcelas para a cría. Esto é especialmente crítico para as femias de sisón.

-Diminución da tasa de eclosión e supervivencia de polos. O aumento da producción maniféstase nun menor intervalo entre dúas cortas nunha mesma parcela, o que agudiza aínda máis o efecto da sega sobre os niños.

-Incremento da probabilidade de extinción da metapoboación chairega de Sisón. O tipo de apareamento da especie, que se encadra dentro dos denominados “lek dispersos”, un certo grao de filopatría e fidelidade ós lugares de exhibición, ademáis dos complexos mecanismos que operan na dinámica poboacional da especie (Teñen sido observadas extincións locais fulminantes por migracións interpoboacionais unha vez se baixa de certos umbrais de poboación) fan que a fráxil poboación desta ave na zona vexa limitadas as súas posibilidades de conservación.

-Afeccións sobre o humidal de Veiga de Pumar e todo o sistema hídrico da zona por contaminación, eutrofización e modificación do balance de nutrintes, o que poderá afectar ás aves e ás importantes comunidades de prantas acuáticas.

As tres últimas semanas

2006-10-23T23:52:00.000+02:00

Garza real Ardea cinerea

Seguindo unha orde cronolóxica, estas son algunhas das observacións dende a última actualización do blog:

Día 5.10.06, nas Lagoas de Riocaldo as primeiras 6 cercetas comúns Anas crecca da tempada.

Día 10.10.06, 1 falcón Falco peregrinus na Espiñeira, a lo menos 9 sisóns T. tetrax aínda na Veiga do Pumar e 2 cegoñas C. ciconia no Matodoso.

Día 11.10.06, en Riocaldo primeiros 9 patos chupóns Aythya ferina e 5 gaivotas choronas Larus ridibundus (4 ad. e 1 xuv.).

Días 13 e 14.10.06, 1 cullerete Anas clypeata (F) en Riocaldo.

Cullerete Anas clypeata (F)

Día 15.10.06, 1 aguia calzada Hieraaetus pennatus de fase clara sobrevoa o parque empresarial de Begonte.

Día 17.10.06, na Veiga do Pumar un mínimo de 18 píldoras douradas Pluvialis apricaria.

Día 19.10.06, en Riocaldo aínda se poden ver até 9 andoriñas comúns Hirundo rustica alimentándose baixo unha persistente chuvia.

Día 20.10.06, na Espiñeira 1 lagarteiro das torres Falco naumanni (M ad.).

Días 21 e 22.10.06, na Espiñeira bandos numerosos de picas dos prados Anthus pratensis e na lagoa de Cospeito 1 ex de papuxa común Sylvia communis, 2 M pato chupón Aythya ferina, 2 asubiadores Anas penelope, 1 xuv de tartaraña das xunqueiras Circus aeruginosus e 1 falcón pequeno Falco subbuteo.

Día 23.10.06, na lagoa de Cospeito de novo 1 xuv de Circus aeruginosus, 1 Falco subbuteo, os
2 Aythya ferina e tamén 1 Ayhtya fuligula.
Ademáis, en Riocaldo as galiñolas negras Fulica atra seguen a ser 18, os lavancos Anas platyrhynchos chegan a 72 ex, quedan 2 mergullóns cristados Podiceps cristatus e pouco máis hai que contar.

Pato chupón Aythya ferina (M)

Pato cristado Ayhtya fuligula e Lavanco

Anas platyrhynchos (F)

Doutra banda o grupo Numenius xunto coa SGO ven de celebrar o día das aves con dous actos, en primeiro lugar o 8.10.06 na Lagoa de Cospeito xornada con posto de observación e anelamento coa inestimable colaboración desinteresada de Vitor Cabaleiro e Bea do grupo Anduriña, moitas grazas a ambos, e cunha máis que aceptable asistencia de público dada a experiencia de anos anteriores e a coincidencia nas datas coas festas de San Froilán (dura competencia).

E en segundo lugar o día 14.10.06, na Casa do Pacio (Sta Cristina, Cospeito), tamén gracias pola súa colaboración, tivo lugar unha mesa redonda baixo o tema “Aves e a Paisaxe Agraria”. A dito evento acudiron membros da universidade e do movemento conservacionista galego, faltando a representación da administración que non acudiu, a pesares de estar invitada tanto a Consellería de Medio Rural coma a de medio Ambiente.

Despois de case duas horas de intenso debate no que se “arreglou o mundo” e sen chegar a ningunha conclusión clara, rematouse deixando unha pregunta no aire ¿Ten futuro o medio rural galego?. Pregunta que precisa dun debate moi amplo para a sua resposta e da que sen dúbida depende en gran parte a pervivencia de moitas paisaxes galegas e toda a biodiversidade a élas asociada.

Día das aves na lagoa de Cospeito

23.09 a 3.10.2006

2006-10-03T23:52:00.000+02:00

Chlidonias niger

Está realmente tranquila a Chaira e os seus humidais. Na lagoa de Cospeito comenta Gustavo que un dos petos formigueiros (Jynx torquilla) vistos nos arredores tiña un aspecto moi pardo e non o tono grisaceo que está acostumado a ollar na especie. Polo demáis, a lagoa mantense sen visitantes salientables (entre a ornitofauna, se entende).

Na lagoa de Caque, a pesares de que as condicións son case idoneas para recibir limícolas, non temos rexistros destacables, agás dous pilros pequenos (Calidris minuta) o 23 de Setembro. As choivas dos últimos días están a facer que o nivel hídrico desta lagoa se estea a recuperar.

En Riocaldo a situación é semellante no que se refire ó paso, e a "monotonía" só se ve rompida por fugaces descansos dalgunha que outra gaivota escura (Larus fuscus) no seu camiño cara ó W e SW ou o goteo de gaivinas de cara negra (Chlidonias niger). O día 29.09 Un falcón pequeno (Falco subbuteo), o día 1.10 un non desexado encontro cun visón americano (Mustela vison) atrincherado no interior dunha casa abandoada que hai no lugar, e esta tarde a gaivina das fotos e un bilurico patirrubio (Tringa totanus) eran os visitantes a destacar.

Riocaldo 21.09.06

2006-09-21T22:11:00.000+02:00

Esta tarde estivemos Gustavo Martínez e Jose Otero nas lagoas observando as maniobras en voo de dúas gaivinas negras xuvenís ademáis de 4 garzotas, 3 garzas reais, 18 galiñolas negras, 31 lavancos, 7 mergullóns cristados, 4 mergullóns pequenos, 1 picapeixe, 1 bilurico das rochas, picafollas ibérico, papuxa do mato e un bando cada día máis numeroso de estorniños que van tomando posesión das "árbores dos corvos mariños" mentres estes non regresan do seu veraneo en latitudes máis septentrionais e, xa anoitecendo (20:50) 1 gaivota escura voa, parece que con certa presa cara ó W.
Por aquí o tal Gordon a penas soprou con algo de forza aló polas 8 da mañá, pola tarde incluso se veu o sol durante largos ratos e as choivas non foron, nin moito menos intensas. Unha tarde case perfecta de campo.

Pilro peitoral na lagoa de Caque

2006-09-21T00:59:00.000+02:00

Esta mañá 20.09.06, logo de que onte Gustavo Martínez o avistara á última hora da tarde, presentámonos na lagoa de Caque (Castro de Rei) ás 9:30 o propio Gustavo, David Calleja e Jose Otero coa intención de poder observar o Calidris melanotos, un máis en Galicia nestas datas e van...

A brétema, pechada, facilitounos a ocasión de charlar un rato (amañar un pouco o mundo e esas cousas, xa sabedes) até ben pasadas as 10:30 en que comenzou levantar. E tardou pouco o peitoral en deixarse ver, bastante inquedo, de lonxe e primeiro cos restos da néboa e logo cunha reverberación suficiente para impedir tirar unhas fotos cun mínimo de calidade. Alí estivemos observando coma saltariqueaba dun lado ó outro até que por fin decidiu ocultarse e aló o deixamos arredor do mediodía. Tamén 5 biluricos alinegros, 3 culleretes, algún lavanco, 1 Azor xuvenil, 11 garzas reales, 12 mergullóns pequenos, e 4 galiñolas negras entre outras.

Pola tarde decido dar outra volta por si as condicións de luz permiten a foto e alí atopo e coñezo dous activos ornitólogos de Cariño como son Jose Miguel Alonso e Ricardo Hevia. A ave se deixa ver pero de novo lonxe, a contraluz e na sombra duns salgueiros, polo que as ansiadas fotos terán que agardar unha mellor oportunidade. Un falcón peregrino sobrevoou a lagoa.

Son poucos os lagarteiros das torres que estes días se poden ver na zona, pola contra seguen a ser moi abundantes os papamoscas negros, os sisóns xa levan un tempo agrupados, 2 cegoñas brancas se alimentan nun prado en Xustás, en fin... a Chaira na súa salsa

2006-09-21T00:23:00.000+02:00

Carrán común Sterna hirundo. Lagoas de Riocaldo. 19.09.06

Lagoas de Riocaldo 19.09.2006

2006-09-20T23:43:00.000+02:00

A lagoa grande de Riocaldo sofre por estas datas dun mal (salvando as distancias) similar ao comentado para a de Cospeito, pese á seca que afecta a todo o país ven mantendo un alto nivel de auga que para nada se corresponde coa época do ano. So que nesta ocasión débese á actividade extractiva da empresa que explota as graveiras. E unha vez máis son os limícolas un dos grupos que se ven afectados en maior medida.

De tódolos xeitos estas lagoas son a miña "área de campeo" máis común por diversas razóns.

E, indo ao gran, onte (xa antonte) 19.09.06 nun par de horas pasadas no lugar ademáis do corvo mariño grande inm. que pasou aquí o verán (o da esquerda) están tamén os mergullóns cristados que criaron por terceiro ano consecutivo, 3 ad. e 5 xuvenís; 17 galiñolas negras, 6 mergullóns pequenos, 2 lavancos, 1 garza real e coma visitantes 1 bilurico alinegro, 3 gaivinas negras e 1 carrán común, na foto de abaixo. Pobre vagaxe, agardemos que melloren as cousas.

saúdos

2006-09-18T23:55:00.000+02:00

Para comezar, o primeiro comentario ten que facer referencia necesariamente á lagoa de Cospeito, onde o elevado nivel da lámina de auga mantido artificialmente por intereses botánicos, fai que a sedimentación de limícolas durante os pasos se reducira notablemente nos derradeiros anos ao carecer das beiras fangosas necesarias para a súa alimentación. Doutra banda, fainos chegar Gustavo Martinez as novas de observacións na lagoa e o seu entorno de especies en paso nestes días: folosa manchada (Locustella naevia), folosa dos xuncos (Acrocephalus schoenobaenus), papoazul (Luscinia svecica), peto formigueiro (Jynx torquilla) e rousinol común (Luscinia megarhynchos). As acuáticas polo seu lado presentan números baixos.

Antonte, Domingo 17.09.2006, Oscar Rivas, Gabriel Lijó e Roberto Bao tiveron ocasión de confirmar a cría, desde logo tardía, de alcaraván (Burhinus oedicnemus) ao observar dous polos en Cospeito, tamén presenciaron un episodio de predación sobre lagarteiro das torres (F. naumanni) por parte dun falcón peregrino. Por certo, era abundante a presenza de F. naumanni no Arneiro e a Veiga do Pumar (Cospeito e Castro de Rei), así como a de chasco norteño (Saxicola rubetra) e papamoscas negro (Ficedula hypoleuca) por toda a comarca.